Haber Detayı
03 Ocak 2021 - Pazar 00:34 Bu haber 148 kez okundu
 
15 soruda Selahattin Demirtaş dosyası: Neden hâlâ cezaevinde?
POLİTİKA Haberi
15 soruda Selahattin Demirtaş dosyası: Neden hâlâ cezaevinde?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Daireʹnin verdiği hak ihlali kararına rağmen, eski HDP eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, 2021 yılına da cezaevinde girdi. Demirtaş hakkında, yılın son gününde, Kobani olayları nedeniyle yeni iddianame de hazırlandı.15 soruda 2016ʹdan bu yana cezaevinde olan Demirtaşʹla ilgili yaşanan gelişmeler şöyle:1- Selahattin Demirtaş, ne zaman ve neden tutuklandı?Demirtaş, HDP Eş Genel Başkanı olduğu dönemde, 4 Kasım 2016ʹda, Diyarbakırʹda gözaltına alınarak tutuklandı ve Edirne F Tipi Cezaeviʹne konuldu. Aynı gün, eş genel başkan Figen Yüksekdağ, HDP milletvekilleri Selma Irmak, Ferhat Encü, Gülser Yıldırım, Leyla Birlik, Nursel Aydoğan, İdris Baluken, Ziya Pir, Sırrı Süreyya Önder, Faysal Sarıyıldız, İmam Taşçıer, Abdullah Zeydan, DBP Eş Genel Başkanı Sebahat Tuncel de gözaltına alındı. Yüksekdağ, Irmak, Encü, Baluken, Zeydan, Tuncel de tutuklanan isimler arasında yer aldı.2- Bu isimler, milletvekili dokunulmazlığına rağmen nasıl tutuklandı?Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğanʹın konuşmaları ve Kobani olayları nedeniyle HDPʹyi suçlamasının ardından dokunulmazlıkların kaldırılması tartışması başladı. CHPʹnin, ˮanayasaya aykırı ama ʹevetʹ diyeceğizˮ açıklamasının ardından, hazırlanan düzenleme Meclisʹe getirildi. 20 Mayıs 2016ʹda TBMM, hakkında fezleke hazırlanan isimlerin dokunulmazlıklarını kaldırdı.3- Demirtaş, hangi suçlama nedeniyle tutuklandı?Cumhurbaşkanı Erdoğan, o dönem yaptığı konuşmalarda, 6-8 Ekim 2014ʹteki Kobani olaylarından Demirtaşʹı sorumlu tuttu. Demirtaşʹın halkı sokağa dökerek olaylara neden olduğunu iddia etti. Ancak çözüm sürecinin devam ettiği o dönemde, Demirtaş ve HDP PM üyeleri hakkında bu nedenle soruşturma açılmamıştı. AKPʹnin tek başına iktidar olmak için gerekli oyu alamadığı 7 Haziran 2015 seçiminden sonra çözüm süreci sona erdi. 1 Kasım 2015ʹteki yenileme seçimine kadar yaşanan dönemde, büyük bölümü IŞİD tarafından kanlı bombalı saldırılar gerçekleştirildi. AKPʹnin yeterli oyu aldığı bu seçimden sonra, başkanlık sistemi tartışmaları başladı. Aynı dönemde dokunulmazlıkların kaldırılması da gündeme geldi. Çözüm süreci devam ederken hakkında Kobani olayları nedeniyle soruşturma açılmayan Demirtaş için, dokunulmazlıkların kaldırılmasından sonra ˮterör örgütü üyeliği, yöneticiliğiˮ suçlamasıyla tutuklama kararı verildi.4- Demirtaş, hakkındaki iddianamede bu suçlama yer aldı mı?Demirtaş, bu nedenle tutuklandı ancak hakkındaki iddianame 31 Ocak 2017ʹde kabul edildi. İddianamede Demirtaş, Kobani olaylarından sorumlu tutuldu ve ʹterör örgütü yöneticiliğiʹ, ʹterör örgütü propagandası yapmakʹ, ʹToplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasasıʹna muhalefetʹ, ʹhalkı kin ve düşmanlığa alenen tahrikʹ, ʹhalkı kanunlara uymamaya tahrikʹ, ʹsuç işlemeye tahrikʹ ve ʹsuçu ve suçluyu övmeʹ suçlamalardan 43 yıldan 142 yıla hapsi talep edildi. Demirtaşʹın hakkında Diyarbakırʹda açılan bu dava, hakkındaki 31 ayrı fezlekeyle birleştirildi. Davanın Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesiʹnde görülmesine karar verildi.5- Anayasa Mahkemesi ve AİHM, Demirtaşʹın başvuruları için hangi kararları verdi?Anayasa Mahkemesi, Demirtaşʹın, tutuklamanın ölçüsüz ve hukuksuz olduğu yönündeki başvurusunu kabul edilemez bularak, 21 Aralık 2017ʹde reddetti. AİHM ise 20 Kasım 2018ʹde, tarihi nitelikte bir karara imza atarak, Demirtaşʹın haklarının ihlal edildiğine karar verdi. Kararda, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesiʹnin 18. Maddesinin ihlal edildiği belirtildi. Türkiye, ilk kez bu maddeden mahkum oldu. AİHM, bu maddeye işaret ederek, Demirtaşʹın hukuki değil siyasi nedenlerle tutuklandığını karar altına aldı ve derhal tahliyesini istedi.6- Demirtaş, AİHM kararı uyarınca tahliye edildi mi?Hayır. Anayasanın 90. Maddesine göre AİHM kararları bağlayıcı olmasına rağmen Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi, AİHM kararının kesin nitelikte olmadığı ve durumu değiştiren bir gelişme yaşanmadığını belirterek, tahliye talebini reddetti. Mahkemenin, 30 Kasım 2018 tarihli bu kararından hemen önce, Cumhurbaşkanı Erdoğan, ˮAİHMʹin verdiği kararlar bizi bağlamaz. Biz karşı hamlemizi yapar, işi bitiririzˮ dedi.7- Bu kararla ilgili tartışmalar yaşanırken, Demirtaş hangi davadan hüküm giydi?AİHM kararının uygulanmasının zorunlu olduğu tartışmaları yaşanırken, sürpriz biçimde, Demirtaşʹın İstanbulʹda 2013ʹte yaptığı bir konuşma gerekçesiyle yargılandığı dava kesin hükme bağlandı. İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesiʹnin Demirtaşʹa 4 yıl 8 ay, Sırrı Süreyya Önderʹe 3 yıl 6 ay ceza vermesine ilişkin karar, istinaf mahkemesi tarafından büyük hızla ele alındı ve cezalar 4 Aralık 2018ʹde onandı. Böylece Demirtaş, AİHMʹnin karara bağlamadığı bir başka dosyadan hükümlü hale geldi.8- Demirtaş, bu dosyadan hükümlü hale geldikten sonra tutuklu olduğu ana dava dosyasıyla ilgili gelişme oldu mu?AİHM Büyük Daire, Türkiyeʹnin itirazı üzerine Demirtaş dosyası ile ilgili 18 Eylül 2019ʹda duruşma yapılacağını açıkladı. Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi, duruşmadan hemen önce 2 Eylül 2019ʹda, daha önce tahliyesine reddettiği Demirtaşʹın tahliyesine hükmetti. Demirtaş, zaten hükümlü hale geldiği için cezaevinden çıkamadı. Mahkemenin bu kararını AİHMʹye sunan Türkiye, Demirtaşʹın, AİHMʹnin işaret ettiği dosyadan tahliyesine karar verildiğini bildirdi.9- Aynı dönemde yapılan Demirtaşʹın serbest kalması gerektiği yönündeki başvuruların dayanağı neydi?Çıkartılan 1. Yargı Paketi ile denetimli serbestlik süreleri yeniden belirlenmişti. Demirtaşʹın 2016ʹda tutuklandığını dikkate alan avukatları, yargı paketi ve denetimli serbestlik sürelerine göre, cezasının tamamlandığını hesapladı. Avukatlar, Demirtaşʹın diğer dosyadan da tahliye olduğunun dikkate alınarak serbest bırakılması için infaz savcılığına başvurdu.10- Bu hesap dikkate alındı mı?Kanunen hesaplamanın dikkate alınması gerekiyordu. İnfaz Savcılığı da bu yönde işlem yaptı ve cezasını tamamladığı sonucuna vardı. Ancak henüz infaz savcılığı başvuruyu değerlendirirken, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, 20 Eylül 2019ʹda, Kobani olayları ile ilgili yeni bir soruşturma açıldığını belirterek, Demirtaş ile Yüksekdağʹın bu soruşturma kapsamında yeniden tutuklanmasını talep etti. Aynı tarihte yeni tutuklama kararı verildi. Böylece, yeni tutuklama kararıyla Demirtaşʹın serbest bırakılmasının önüne geçildi. Avukatların, bu soruşturmanın konusunun yargılandığı dava ile aynı olduğunu belirterek yaptıkları itirazlar da sonuç vermedi. Avukatlar, Anayasa Mahkemesi ve AİHMʹye yeniden başvuru yaptı.11- Anayasa Mahkemesi, bu başvuruyu karara bağladı mı?Anayasa Mahkemesi, 19 Haziran 2020ʹde, tutukluluktaki makul sürenin aşıldığını, tedbirin ölçülü olmadığını belirterek hak ihlali kararı verdi.12- Bu karar uygulandı mı?Hayır. Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi ʹşüphelinin durumunda bir değişiklik bulunmadığıʹ gerekçesiyle tahliye talebini reddetti.13- AİHM Büyük Daire, Demirtaş kararını açıkladı mı?Büyük Daire, Demirtaşʹın haklarının ihlal edildiğine yönelik ağır bir karar verdi. Türkiyeʹyi yeniden ˮsiyasi nedenlerle tutuklama kararı verdiğiˮ gerekçesiyle mahkum eden AİHM, kararların uygulanması ve Demirtaşʹın derhal serbest bırakılması gerektiğini de vurguladı. AİHM, dokunulmazlıkların kaldırılmasının da anayasa değişikliği hakkının kötüye kullanılması anlamına geldiğini belirterek, diğer tutuklu HDPʹlilerin de serbest kalmaları gerektiğine örtülü biçimde işaret etti. Demirtaşʹın seçme ve seçilme, ifade özgürlüğü haklarının da ihlal edildiğine, cezaevinde tutularak iki seçim kampanyasını kaçırdığına dikkat çekildi. Demirtaşʹa mal edilen ve çok eleştirilen Kobani eylemleri sırasında atılan twitin ise tamamen protesto özgürlüğü kapsamında olduğu vurgulandı. Kararda, Demirtaşʹın, bu dönemde olay yaşanmadığı, olayların üç gün sonra hükümet yetkililerinin açıklamalarından sonra meydana geldiği savunmalarına da dikkat çekildi. Erdoğanʹın, çeşitli dönemlerde kararın uygulanmayacağına yönelik yaptığı açıklamalar da sıralandı.14- AİHMʹnin bu kararı uygulandı mı?Hayır. Erdoğan, bu kararla ilgili olarak da ˮSadece burada verilen kararlar mahkemelerimiz tarafından değerlendirilir. AİHM bu kararı iç hukuk yolları tüketilmeden alarak istisnai bir uygulama yapmıştır. Kaldı ki biz bireysel başvuru adımını attığımız zaman Türkiyeʹde Anayasa Mahkemesiʹnin tüm yolları tüketme unsuru olarak gördük. Ondan sonra AİHM devreye girebilir. Bu şekilde bu adım atıldı. Şimdi görüyoruz ki tüm yollar tüketilmeden AİHM bu kararı almıştır. Bu adımlar tamamıyla siyasidir. Bunun da gerekçesini biliyoruz. Resmen çifte standarttır, hatta ikiyüzlülüktür. Buradaki tartışmanın konusunun Avrupa Parlamentosuʹnun terör örgütü olarak kabul ettiği PKK ile içli dışlı olan, elinde onlarca masumun kanı bulunan siyasetçi maskeli bir kişi olduğunu tekrar hatırlatmak isterim. AİHM şu anda böyle bir teröristi savunmanın arkasında olduğunu bilmelidir. Bilmiyorsa, biz devamlı bunu söyleyeceğizˮ dedi. Erdoğan, yargı kararlarının uygulanmasının zorunlu olduğunu söyleyen muhalefetin, yetki sahibi olması halinde ˮeli kanlıˮ diye nitelendirdiği Demirtaşʹı serbest bırakacağını da ifade etti. Avukatların, AİHM kararı uyarınca yaptığı başvuru ise Ankara 7. Sulh Ceza Mahkemesiʹnce reddedildi. Mahkeme, kararına AİHM kararının tercüme edilmemiş olmasını gerekçe gösterdi.15- Demirtaşʹın şu anki hukuku durumu nedir, hakkında yeni iddianame düzenlendi mi?Daha önce hükümlü olduğu ve cezasını tamamladığı dosya için Yargıtay Başsavcılığı, ˮbozulması gerekir, eksik soruşturma ile karar verildiˮ görüşünü Yargıtayʹa bildirdi. Yargıtay, bu dosyayı halen karara bağlamadı. Demirtaş, halen Kobani olayları nedeniyle 2019ʹda açılan soruşturmadan tutuklu. Cezaevinde olmasının tek nedeni de bu karar. Tahliye edilmemesi için açıldığı belirtilen soruşturma, AİHM Büyük Daireʹnin kararından sonra tamamlandı. 31 Aralıkʹta, Demirtaş ve Yüksekdağʹın yanı sıra eski HDP milletvekillerini de kapsayan, 27ʹsi tutuklu toplam 108 kişi hakkında düzenlenen iddianame, Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesine gönderildi. İddianamenin kabul edilmesiyle, Demirtaş hakkında yeni bir yargılama süreci başlayacak. Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesiʹndeki ana davada ise hakkında 2021ʹde karar verilmesi bekleniyor. Bu durumda, tutuklu olduğu yeni davadan tahliye edilmez, yargılandığı davadan ceza alırsa, hükümlü hale gelecek. AİHM ise son sözünü söyledi. Bu nedenle, AİHM kararlarının uygulanmasını denetlemekle yükümlü Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesiʹnin, Osman Kavala dosyasında olduğu gibi Türkiyeʹyi uyarması bekleniyor. Ancak iktidar, Kavala için yapılan bu uyarıyı da dikkate almamıştı.
Kaynak: (İHA) - İhlas Haber Ajansı Editör:
Etiketler: 15, soruda, Selahattin, Demirtaş, dosyası:, Neden, hâlâ, cezaevinde?,
Yorumlar
Haber Yazılımı